Omurilik nedir?

Omurilik soğancığının omurganın ortasındaki kanaldan geçen devamıdır. Omurilik soğancığı beynin tam altındadır. Uzantısı ise, omurların ortasındaki deliklerin meydana getirdiği kanal boyunca ilerler. Dışı fildişi, içi boz renklidir. Üzerinde saçak biçimi sinirler bulunur. Vücutla beyin arasındaki teması sağlar. Ağırlığı 27 - 30 gram, çapı ortalama bir sm. dir. Biri öne, öteki arkaya bakan yüzünde iki oluk vardır. Boz renkli kısım, iki oluğun ortasında, kanatlarım açmış bir kelebek görünüşündedir.

On tarafında hareket sinirlerinin, arka tarafında da duyu sinirlerinin kökleri bulunur. Reflekslerin merkezi de omuriliktir. Bu sayede beynin çalışmasını kolaylaştırır, yükünü azaltır. Merdiven çıkmak gibi alışkanlık hareketlerini de omurilik düzenler. Beyin gibi omurilik de meninksler ismini alan (pia, arachnoidea ve dura) zarlar tarafından çevrilmiştir. Bu zarlar, beyin zarlarının devamıdır. Pia ve arachnoidea zarları arasında, beyin omurilik sıvısı bulunur. Bu sıvı, beyindeki özel boşluklarda bulunan koroid ağları tarafından salgılanır ve özel kanallar vasıtasıyla omuriliğe ulaşır.

Merkezi sinir sistemiyle ilgili bazı hastalıkların teşhisinde bu sıvının alınıp incelenmesi büyük önem taşır. Bu sıvının alınması işine (lomber ponksiyon), halk arasında "belden su aldırmak" denir. Omuriliğin enine kesitinde ortadaki gri maddeyi çevreleyen beyaz bir cevherin mevcudiyeti görülür. H harfi şeklindeki gri maddenin ön boynuzları vücudun ön tarafına, arka boynuzları da arka tarafına uzanır. Ön boynuzlar, vücudun hareketlerini sağlayan motör sistemle ilgilidir. Arka boynuzlar da hissi sinirlerle ilgili olup, beyne hislerin iletilmesinde görevlidirler.

omurilik

Omurilik, önden arkaya doğru hafifçe yassılaşmış bir silindir şeklindedir. Yetişkinlerdeki uzunluğu 44-46 cm kadardır. Kalınlığı 8-12 mm arasında değişmektedir. Toplam ağırlığı ise 25-30 gram kadardır. Omurilik baştan sona kadar aynı kalınlıkta değildir. İki yerde şişkinlik gösterir. Bunlardan biri 3. boyun omuru ile 2. sırt omuru arasında; ikincisi ise 10. sırt omuru ile 2. bel omuru arasındadır. Bu şişkinliklerden, alt ve üst uzuvlara giden sinirler çıkar.

Ak madde, omurilik boyunca uzanan sinir liflerinden meydana getirilmektedir. Bu lifler, vazifelerine göre belirli bir düzende seyrederler. Omurilikten çıkan 31 çift sinir, baş ve boyunun bir kısmı dışında vücudun kaslarını sinirlendirir. Aynı zamanda buralardan kalkan hissi uyarıları beyne iletirler. Her birinin içinde, motor liflerin seyrettiği bir ön kökü ve hissi liflerin bulunduğu bir arka kökü vardır.

Arka kökte bir sinir düğümü (gangliyonu) bulunur. İki kök birleşir ve omurlar arasındaki delikten çıkıp iki dala ayrılır. Bir dal vücudun arkasına bir dal da önüne gider. Kol ve bacaklara gidecek sinirler, büyük sinir demetlerini (pleksusları) yaparlar. Omuriliğin bir vazifesi de çeşitli reflekslerin merkezlerini taşımasıdır. Omurilik hastalıkları arasında yaralanmalar, tümörler, iltihaplar ve multipl skleroz hastalığı sayılabilir.

Omurilik omurgadan daha kısa bir yapıdadır. Bu özellik ise omurilikte yer alan alt segmentlerden ayrılan sinirlerin, omurlar arası delikten çıkmasına neden olmaktadır. Bu olayla omuriliğin alt bölümünde at kuyruğuna benzer bir lif demeti oluşmaktadır. Bu lif demeti belden omurilik sıvısı alma işleminde iğnenin spinal sinirleri zedelememesi adına, seçilebilecek en uygun bölge özelliğini taşımaktadır.

Omurilik organı, gelişmişliğe bakılmaksızın en ilkel omurgalı hayvanlarda dahi yer alan, canlıların hareketlerini ve çevreyle olan ilişkilerini bilinçsiz olarak sağlayan bir organdır. Yine omurilik organının yapısı incelendiğinde, bu organın enlemesine kesitinde kelebeğe benzer gri bir bölge bulunur ve bu bölgenin çevresi beyaz bir maddeyle kaplanmış bir haldedir. Bu çeşitli renklerde çeşitli sinir hücreleri bulunmaktadır. Bu açıdan bakıldığında motor ve duygu sinir hücreleri gri maddede yer alırken, motor ve sinir hücrelerinin akson adı verilen uzantıları beyaz maddede bulunmaktadır.

Akson adındaki uzantıların görevi ise, nöronların karşılıklı iletimini ve nöron hareketleri arasındaki koordinasyon görevini  sağlamaktır. Günlük hayatta sıklıkla karşılaşılan ve doğuştan gelen ya da sonradan kazanılan refleks adındaki hareketler, omurilik organıyla alakalıdır. Çevreden adı reseptör olan hücrelerle bir çeşit uyarımlar alınır. Bu uyarımlar, duyu sinirleri aracılığıyla omurilikteki arka köke ulaşır ve ön köklerden sinirlerin getirdiği bu uyarana cevap olarak, vücudun hareket organına iletilmesi için motor emirler iletilir.

Ve böylece refleks meydana gelmektedir.Ki bu olay saliseler içinde meydana gelen bir eylemdir.Bu eylem, günlük yaşamdaki hareketlerin çoğunu kapsar ve bu reflekslerin çoğu fark edilemez. Vücudun en önemli organlarından birisi olan omurilik organı, beynin devamı konusundadır ve sempatik sinir sistemini oluşturmaktadır. Refleksin de ana merkezi olan bu organ, zarar gördüğünde oldukça kalıcı ve ciddi rahatsızlar ortaya çıkmaktadır.

Sözlükte "omurilik" ne demek?

1. Omurga içinde bulunan kanal boyunca uzanan, bozmadde ve akmaddeden oluşan sinirsel doku, murdarilik.

Omurilik kelimesinin ingilizcesi

n. spinal cord, spinal marrow

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç